Có một điều mà tôi luôn nhắc với các bạn trong group học của mình mỗi mùa gấu: “Hãy nhìn vào hành động, đừng nghe vào lời nói”. Tuần trước, khi đang loay hoay với bài giảng về rủi ro thanh khoản trong DeFi cho lớp mới, tôi tình cờ đọc được một dòng SEC filing. Nó không phải một smart contract audit, cũng không phải một bản cập nhật roadmap. Nó chỉ đơn giản là: Vaneck, một trong những ông lớn của ngành ETF với 237 tỷ USD tài sản quản lý, vừa mua hơn 200 triệu USD cổ phiếu của STRC – một công ty cho vay tín dụng số có liên quan đến Bitcoin.
200 triệu USD trong một giao dịch. Con số đó lớn hơn TVL của rất nhiều giao thức DeFi mà chúng ta từng gọi là “blue chip” trong mùa hè 2020. Và điều thú vị hơn cả: người bán lại là Michael Saylor, người đàn ông mà ai trong giới cũng biết đến với biệt danh “con bò mạnh nhất thị trường”. Nếu bạn đang thắc mắc tại sao một người như Saylor lại bán, thì câu trả lời không nằm ở việc anh ta mất niềm tin. Nó nằm ở một câu chuyện lớn hơn, một câu chuyện về cách Phố Wall đang âm thầm “xây nhà” khi phố crypto đang hoảng loạn.
Tôi đã chứng kiến điều này nhiều lần. Năm 2017, khi tôi còn là sinh viên năm nhất, tôi thấy bạn bè mình mất tiền vào những dự án ICO màu mè. Năm 2020, khi DeFi mùa hè bùng nổ, tôi thấy mọi người đổ xô vào yield farming mà không hiểu gì về impermanent loss. Và bây giờ, giữa mùa gấu 2022-2023, tôi thấy cùng một khuôn mẫu: số đông hoảng sợ, số ít gom hàng. Nhưng lần này, “số ít” ấy là Vaneck, một quỹ có tuổi đời lâu hơn cả Bitcoin tồn tại. Họ không mua vì FOMO. Họ mua vì họ hiểu một điều mà thị trường đang quên: giá trị của cơ sở hạ tầng tín dụng số.
Hãy cùng tôi phân tích. Vaneck ETF, với 237 tỷ USD dưới quản lý, không phải là một quỹ đầu cơ. Họ xây dựng danh mục dựa trên các chỉ số và phân tích cơ bản dài hạn. Khi họ dành 8% tổng tài sản trong mảng tín dụng số cho một cổ phiếu duy nhất, đó không phải là một quyết định “ăn may”. Đó là một tín hiệu rõ ràng về việc họ tin tưởng vào sự trưởng thành của thị trường cho vay tài sản số. STRC không phải là một giao thức DeFi non trẻ; nó là một công ty tín dụng được quản lý, có bảng cân đối kế toán thực. Vaneck đang đặt cược rằng mảng này sẽ là “xương sống” cho toàn bộ hệ sinh thái crypto trong tương lai, giống như ngân hàng thương mại là xương sống của nền kinh tế truyền thống.
Nhưng đây mới là phần thú vị. Nếu bạn nhìn vào giao dịch 200 triệu USD này, bạn sẽ thấy một sự “phân công lao động” thú vị. Michael Saylor bán. Vaneck mua. Có phải Saylor đang chốt lời? Có thể. Nhưng tôi nghĩ sâu xa hơn: Saylor, với tư cách là một doanh nhân, đang tái cấu trúc tài sản của mình. Anh ta muốn có tiền mặt để làm gì đó lớn hơn, có thể là mua thêm Bitcoin, có thể là đầu tư vào các dự án khác. Còn Vaneck, họ đang mua vào một món hời trong con mắt họ. Đây là một câu chuyện về sự dịch chuyển thanh khoản, chứ không phải là “tín hiệu xấu”. Trong class của tôi, tôi thường nói với học viên: “Đừng sợ khi một cá voi bán. Hãy hỏi ai đang mua và tại sao”.
Hãy thử nhìn từ góc nhìn “ngược đời” một chút, điều mà tôi thường làm để kiểm tra niềm tin của chính mình. Phần lớn cộng đồng crypto sẽ nhảy lên ăn mừng khi thấy tin này: “Phố Wall đang mua vào! Bull run sắp tới!”. Nhưng tôi nghĩ, đây chính là lúc chúng ta cần tỉnh táo nhất. Việc Vaneck mua STRC không có nghĩa là họ yêu thích crypto. Nó chỉ có nghĩa là họ thấy STRC rẻ so với giá trị cơ bản của nó. Nó giống như việc bạn mua một căn nhà đang giảm giá vì bạn biết nó ở vị trí đẹp, chứ không phải vì bạn yêu thích ngôi nhà đó. Nếu ngày mai STRC làm ăn thua lỗ, Vaneck sẽ bán ngay lập tức, không chút do dự. Lòng trung thành của họ là với lợi nhuận, không phải với cộng đồng.
Điều này dẫn tôi đến một bài học sâu sắc hơn về “lòng tin” trong crypto. Chúng ta, những người truyền giáo về phi tập trung, thường nói về “trustless” (không cần tin tưởng) như một giá trị cốt lõi. Nhưng thực tế, chúng ta lại dễ dàng phó thác niềm tin của mình vào những tổ chức như Vaneck mỗi khi họ làm một động thái tích cực. Đây là một sự mâu thuẫn. Nếu chúng ta thực sự tin vào phi tập trung, chúng ta nên tự mình phân tích cơ bản các giao thức, chứ không nên vui mừng chỉ vì một quỹ ETF mua một cổ phiếu. Hành động của Vaneck không làm thay đổi bản chất của Bitcoin hay Ethereum. Nó chỉ thay đổi tâm lý của những người đang nắm giữ chúng.
Nhìn rộng ra, giao dịch này là một phần của một xu hướng lớn hơn nhiều: sự “tái cấu trúc” của dòng vốn. Trong năm 2022, chúng ta đã thấy hàng loạt quỹ đầu tư mạo hiểm (VC) và quỹ phòng hộ bán tháo tài sản crypto để cứu lấy thanh khoản. Mùa gấu là mùa của sự “dọn dẹp”. Nhưng khi những kẻ yếu rời khỏi bàn, những người có tiền mặt thực sự như Vaneck mới bắt đầu ngồi xuống. Họ không mua bừa bãi. Họ mua những gì họ hiểu: cổ phiếu của các công ty có doanh thu thực, giống như họ đã từng mua cổ phiếu của Coinbase hay MicroStrategy trong quá khứ.
Vậy bài học cho chúng ta là gì? Là một nhà giáo dục, tôi muốn bạn đọc hiểu ba điều. Thứ nhất, Tin tưởng vào hành động, không phải lời nói. Nếu bạn muốn biết Phố Wall đang nghĩ gì, hãy nhìn vào 13F filings (báo cáo cổ phần của các quỹ lớn) – đó là dữ liệu thật, không phải tweet. Thứ hai, Đừng đánh đồng “tín hiệu tốt” với “lý do để mua” . Việc Vaneck mua STRC có thể là tín hiệu tốt cho mảng tín dụng số, nhưng nó không có nghĩa là toàn bộ thị trường crypto sẽ tăng. Thậm chí, nó có thể là dấu hiệu cho thấy dòng tiền đang chảy từ các altcoin rủi ro cao vào các cổ phiếu “an toàn” hơn. Thứ ba, Hãy nhớ rằng bạn là người xây dựng, không phải là người hâm mộ . Đừng cổ vũ cho Vaneck như cổ vũ cho đội bóng. Họ ở đây vì lợi nhuận. Bạn ở đây vì một tầm nhìn về một tương lai tài chính phi tập trung hơn. Đừng để hành động của họ làm bạn lạc lối.
Tôi còn nhớ trong một buổi hội thảo về DeFi mùa hè 2020, tôi đã nói với một bạn sinh viên: “Khi tất cả mọi người đều nói đến một coin, đó là lúc bạn nên rời khỏi bàn”. Hôm nay, khi mọi người đều nói đến 200 triệu USD của Vaneck, tôi muốn nói với bạn: hãy mở một tab mới, mở Etherscan, và tự mình kiểm tra on-chain data của giao thức bạn đang nắm giữ. Đó mới là sức mạnh thực sự của crypto. Đó mới là “lòng tin” đích thực mà bạn cần xây dựng.
Vậy nên, thay vì chạy theo một tin tức, hãy tự hỏi: Nếu ngày mai Vaneck bán hết số cổ phiếu đó, liệu niềm tin của bạn vào công nghệ này có lung lay không? Nếu câu trả lời là “có”, thì có lẽ bạn vẫn chưa thực sự hiểu mình đang đầu tư vào điều gì. Còn nếu câu trả lời là “không”, thì bạn đã sẵn sàng cho chu kỳ tiếp theo, dù nó có đến khi nào.