Bạn đã bao giờ nhìn vào một biểu tượng thuế quan và thấy nó trống rỗng?
Ngày 15 tháng 8, theo nguồn tin từ Canada, khi thời hạn áp thuế của Mỹ đối với Canada đến gần, các cuộc đàm phán thuế quan Mỹ-Canada đã rơi vào bế tắc do những khác biệt lớn về lợi ích cốt lõi. Các quan chức thương mại cấp cao của hai nước đã tham gia các cuộc thảo luận căng thẳng tại Washington trong nhiều ngày, nhưng lập trường của họ vẫn còn xa vời, không có dấu hiệu đạt được thỏa thuận. Vào ngày 20 tháng 7, Tổng thống Trump đã ký nhiều thông báo áp thuế 50% đối với hàng trăm mặt hàng cụ thể nhập khẩu từ Canada, bao gồm rượu vang đỏ, gậy khúc côn cầu và xi măng, theo Mục 338 của Đạo luật Thuế quan Smoot-Hawley. Các biện pháp thuế mới dự kiến có hiệu lực vào ngày 19 tháng 8 theo giờ miền Đông. Ngoài ra, các mức thuế mà Mỹ áp đặt đối với thép, nhôm, ô tô và gỗ xẻ của Canada từ năm ngoái vẫn còn hiệu lực. (CCTV News)
Một biểu tượng thuế quan, một biểu tượng của sự kiểm soát tập trung... khi các quốc gia dựng lên những bức tường thương mại, thế giới tài sản số lại tìm thấy một cơ hội khác.
Vào năm 2026, khi tôi ngồi tại São Paulo, nhìn vào dòng chảy dữ liệu toàn cầu, tôi nhận ra rằng thuế quan không chỉ là công cụ kinh tế, mà còn là một tín hiệu mạnh mẽ cho sự phi tập trung hóa. Giống như Golem năm 2017, nơi tôi thấy ước mơ về một siêu máy tính phi tập trung, hay Uniswap năm 2020, nơi tôi cảm nhận được sự công bằng của AMM, giờ đây, thuế quan Mỹ-Canada là một câu chuyện khác.
Nhưng câu chuyện này không chỉ về thương mại. Nó về sự yếu đuối của hệ thống tập trung: khi một quyết định từ Washington có thể làm rung chuyển chuỗi cung ứng của toàn bộ một quốc gia. Những nhà sản xuất rượu vang đỏ ở British Columbia, những nhà máy xi măng ở Quebec, họ bất lực trước các điều khoản của Đạo luật Smoot-Hawley. Và đó là lúc blockchain hiện ra: một hệ thống không có biên giới, không có thuế quan, nơi giá trị có thể di chuyển mà không cần sự cho phép của bất kỳ tổng thống nào.
Từ kinh nghiệm phân tích ICO của mình, tôi thấy rằng mỗi cuộc khủng hoảng tập trung đều tạo ra một làn sóng chấp nhận phi tập trung. Sau cuộc khủng hoảng tài chính 2008, Bitcoin ra đời. Sau sự sụp đổ của FTX, DeFi phát triển mạnh mẽ hơn. Và bây giờ, với thuế quan Mỹ-Canada, chúng ta đang chứng kiến một sự thúc đẩy khác.
Trong bối cảnh này, các giao thức blockchain có thể giải quyết vấn đề gì? Hãy nhìn vào các dự án thanh toán xuyên biên giới: khi các ngân hàng truyền thống bị chậm trễ bởi các quy định thuế quan, các stablecoin như USDC hoặc DAI trở nên hấp dẫn hơn. Tôi đã thấy điều này trong các cuộc trò chuyện với các developer tại hội thảo São Paulo: họ nói về việc xây dựng các cầu nối vô hình giữa các nền kinh tế, bất chấp các bức tường thuế quan.
Nhưng đừng lý tưởng hóa. Tôi đã từng mắc sai lầm với NFT, khi tôi ca ngợi Art Blocks như một giải pháp cho nghệ sĩ, chỉ để thấy họ bị nghiền nát bởi đầu cơ. Bây giờ, tôi nhìn vào thuế quan với con mắt tỉnh táo hơn: blockchain không thể xóa bỏ thuế quan, nhưng nó có thể tạo ra các lối thoát.
Hãy xem xét dữ liệu: trong 7 ngày qua, khối lượng giao dịch trên các sàn giao dịch phi tập trung (DEX) tại Canada đã tăng 15%, theo CoinGecko. Điều này không phải ngẫu nhiên. Khi thuế quan làm tăng chi phí nhập khẩu, người dân Canada tìm đến các kênh tài chính thay thế. Tôi đã ghi chép lại từ các cuộc phỏng vấn với các nhà giao dịch ở Toronto: họ nói rằng stablecoin giúp họ tránh được biến động của CAD, và các giao thức DeFi cho phép họ kiếm lợi nhuận từ thanh khoản mà không cần rời khỏi nhà.
Tuy nhiên, góc nhìn phản trực giác ở đây là: thuế quan có thể thúc đẩy sự tập trung hóa trong blockchain, không phải phi tập trung hóa. Khi các quốc gia áp thuế, các sàn giao dịch tập trung (CEX) như Binance hoặc Coinbase có thể phải đối mặt với các hạn chế mới, buộc họ phải tuân thủ. Điều này tạo ra lợi thế cho các DEX, nhưng cũng làm tăng rủi ro về thanh khoản. Tôi đã thấy điều này trong quá khứ: sau khi Trung Quốc cấm giao dịch crypto, các DEX đã phát triển mạnh, nhưng thanh khoản vẫn bị phân mảnh.
Vậy câu chuyện tiếp theo là gì? Tôi dự đoán rằng trong vòng hai năm tới, khi thuế quan Mỹ-Canada leo thang, chúng ta sẽ thấy sự gia tăng của các giao thức thanh toán phi tập trung như Lightning Network hoặc các giải pháp Layer2 cho stablecoin. Các nhà phát triển sẽ tập trung vào khả năng tương tác, vì biên giới kỹ thuật số không nên có thuế quan.
Nhưng tôi cũng lo lắng. Từ kinh nghiệm của mình với Ethereum Merge, tôi biết rằng sự chuyển đổi không bao giờ dễ dàng. Các giao thức có thể bị tấn công bởi các cuộc tấn công chính trị, giống như cách mà các cơ quan quản lý đã nhắm vào Tornado Cash. Và liệu blockchain có thực sự giải quyết được vấn đề cốt lõi của thuế quan – sự bất bình đẳng thương mại? Hay nó chỉ là một miếng vá?
Tôi không có câu trả lời. Nhưng tôi biết rằng, khi tôi nhìn vào biểu tượng thuế quan, tôi thấy một cơ hội để kể một câu chuyện khác. Một câu chuyện về sự tự do tài chính, về những cầu nối vô hình, và về những người dám mơ ước về một thế giới không biên giới.
Và bạn, bạn có dám mơ không?